Mijn moeder zei vroeger altijd: "Rechtop zitten, Kaatje."
Bij het eten. In de kerk. Op verjaardagen van tantes waar ik niet wilde zijn. Rechtop zitten was de oplossing voor alles. Verveeld? Rechtop zitten. Moe? Rechtop zitten. Ongelukkig in een huwelijk dat pas dertig jaar later zou stranden? Rechtop zitten en dooreten.
Ik zeg het nu tegen Milla. Niet vaak, maar het gebeurt. Het glijdt eruit voordat ik er erg in heb. Ze hangt dan over haar bord alsof de zwaartekracht persoonlijk iets tegen haar heeft, en ik hoor mezelf zeggen: "Kun je even rechtop zitten?"
Ze kijkt me dan aan met een blik van: waar bemoei je je mee.
En ze heeft gelijk. Waar bemoei ik me mee?
Ik bedoel: jongens hangen ook. Jongens hangen voortdurend. Jongens zitten in de bus alsof ze eigenhandig de definitie van ruimte-inname aan het herschrijven zijn. Niemand zegt tegen jongens dat ze rechtop moeten zitten. Tegen jongens zeggen we hooguit dat ze hun benen een beetje moeten sluiten als ze in het openbaar vervoer de helft van de zitplaatsen bezetten.
Maar meisjes moeten rechtop. Meisjes moeten netjes. Meisjes moeten hun lijf in een vorm vouwen die eruitziet alsof er een onzichtbare jurywedstrijd gaande is waar niemand ons over heeft ingelicht.
Ik heb laatst, uit pure nieuwsgierigheid, opgezocht waar die obsessie met rechtop zitten vandaan komt. Het antwoord is: korsetten. De hele houdings-industrie (en ja, dat is een industrie: pilates, yoga, core stability, houdingscorrigerende bh's) is een voortzetting van het korset met andere middelen. Het korset is weg, maar de discipline is gebleven. We moeten nog steeds ons lichaam in een vorm dwingen die niet de natuurlijke ruststand is.
En voor wie doen we dat?
Niet voor onszelf. Ik heb nog nooit een vrouw ontmoet die zei: "Ik zit zo graag rechtop, het voelt zo fijn voor mijn onderrug." We doen het omdat we geleerd hebben dat een vrouw die hangt er slonzig uitziet, lui, onverzorgd. Een man die hangt zit lekker ontspannen.
Milla zit nu naast me op de bank. Ze hangt half tegen de leuning aan. Ik zeg niks.
Laat haar hangen.
Ze heeft de rest van haar leven nog om rechtop te zitten voor mensen die het niet verdienen.