Ik heb mezelf getrakteerd. Dat zei ik letterlijk, tegen Milla, toen ik thuiskwam met een tas van een winkel waar ik eigenlijk niks te zoeken had. "Ik heb mezelf getrakteerd." Alsof dat een verklaring was. Alsof dat het goed maakte.
Treat yourself. Trakteer jezelf. Het is de slogan van een hele industrie. Je hebt hard gewerkt, je hebt het verdiend, je mag jezelf iets gunnen. Een masker. Een kaarsje. Een tas die te duur is maar die je blij maakt. Self-care.
Het probleem is niet de self-care. Het probleem is dat self-care ergens onderweg is veranderd van "rust nemen en grenzen stellen" naar "dingen kopen."
Ik was laatst in zo'n winkel die zichzelf een "self-care boutique" noemde. Er stond een muur met producten die beloofden dat je jezelf ermee kon "verwennen." Badzout. Gezichtsmaskers. Geurkaarsen met namen als "Serenity" en "Balance." Alsof balans iets is wat je kunt kopen voor negentien euro vijfennegentig.
De feministen van de jaren zeventig zeiden: "Het persoonlijke is politiek." Daarmee bedoelden ze dat de problemen die vrouwen individueel ervoeren (onbetaald huishoudelijk werk, geen financiële onafhankelijkheid, geen zeggenschap over hun eigen lichaam) eigenlijk politieke problemen waren die collectief moesten worden aangepakt.
Ergens onderweg is dat omgedraaid. Nu is het politieke persoonlijk geworden. Burn-out door een systeem dat te veel van je vraagt? Neem een bubbelbad. Structurele ongelijkheid? Koop een kaars. Het probleem is niet het systeem, het probleem is dat jij niet genoeg voor jezelf zorgt.
Milla ziet dit ook al, op TikTok. "Self-care routines" die bestaan uit twaalf producten en een uur per dag aan rituelen. Veertien jaar oud en ze denkt al dat zelfzorg iets is wat je moet kopen en plannen en optimaliseren.
Ik probeer haar te vertellen dat zelfzorg ook kan zijn: nee zeggen. Niks doen. Niet meer geven dan je hebt.
Maar dat verkoopt geen kaarsen.
Dus dat hoor je minder.