Ik gaf laatst een compliment aan een vrouw in de supermarkt. Ze had van die oorringen in, grote gouden hoepels, en ik zei: "Wat een leuke oorbellen."
Ze keek me aan alsof ik haar had gevraagd of ze interesse had in een tijdschrift over de Jehova's Getuigen.
Dat is geen kritiek op haar. Ik zou precies hetzelfde hebben gedaan. Vrouwen die andere vrouwen aanspreken willen meestal iets van je. Een enquête. Een handtekening. Je ziel. Een compliment zonder bijbedoeling is verdacht.
Ik moest eraan denken omdat ik net een artikel had gelezen over "vrouwelijke misogynie" en hoe erg het is dat vrouwen elkaar niet steunen. De toon was verwijtend. Alsof we collectief hadden gefaald in zusterschap en ons moesten schamen.
Maar ik denk dat de vraag verkeerd gesteld is.
De vraag is niet: waarom steunen vrouwen elkaar niet?
De vraag is: wat levert het op om andere vrouwen naar beneden te halen?
En het eerlijke antwoord is: best veel.
Als je op een werkvloer zit met één plek "voor een vrouw" (want laten we eerlijk zijn, die quota bestaan, ook als ze niet zo heten) dan is een andere ambitieuze vrouw je concurrent. Als je in een sociale groep zit waar mannengoedkeuring de munt is, dan is de vrouw die te veel aandacht trekt een bedreiging.
De vrouw die zegt dat ze "niet zo goed met vrouwen kan" is geen zielig geval van geïnternaliseerde onderdrukking. Ze is iemand die een rekensom heeft gemaakt. En die rekensom klopt.
Ik geef toe: ik heb hem zelf ook gemaakt. Ik was ooit de vrouw die trots zei dat ze vooral mannenvrienden had. "Minder drama." Alsof ik daarmee iets over mezelf zei, terwijl ik eigenlijk iets zei over welke groep ik waardevoller vond. (Het duurde tot ergens in mijn dertigste voordat ik doorhad wat ik eigenlijk aan het doen was. Voortschrijdend inzicht. Of gewoon: langzaam.)
Milla heeft nu een venijnige vriendinnengroep en ik zie het allemaal gebeuren. Wie er in is, wie er uit is, wiens moeder "raar" is (de mijne, ongetwijfeld). Het is pijnlijk om naar te kijken. Maar het is ook logisch. Ze oefenen voor een systeem dat hen later precies zo zal behandelen: je hoort erbij tot je er niet meer bij hoort, en de regels zijn nooit helemaal duidelijk.
Het probleem met de oproep tot "zusterschap" is dat die doet alsof solidariteit gratis is. Alsof vrouwen alleen maar hoeven te besluiten om aardig te zijn en dan is het opgelost. Maar solidariteit kost iets. Het kost de voordelen die je krijgt als uitzondering. Als je de enige vrouw bent aan de directietafel en je houdt de deur open voor anderen, dan ben je niet meer de enige. En de enige zijn heeft privileges.
Ik weet niet wat de oplossing is. Ik weet wel dat de oplossing niet "wees nou gewoon aardig tegen elkaar" is. De oplossing zit in de structuur die het aantrekkelijk maakt om dat niet te zijn.
Tot die tijd kijk ik niet raar op van vrouwen die andere vrouwen afvallen.
Ik probeer het zelf niet meer te doen.
Maar ik snap het wel.